ေဒသဖြံျဖဳိးေရးအတြက္ ဆန္းစစ္ခ်က္မ်ား

ေဒသဖြံ႕ၿဖိဳးေရးအတြက္ စီမံကိန္းေရးဆြဲရာတြင္ျဖစ္ေစ၊ စီမံကိန္း၏ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ခ်က္ မ်ားကို စိစစ္သံုးသပ္ရာတြင္ျဖစ္ေစ၊ စီမံကိန္း၏ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈကို အကဲျဖတ္သံုးသပ္ရာတြင္ ျဖစ္ေစ စီမံကိန္းဝန္ထမ္းမ်ားႏွင့္ ေဒသခံမ်ား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရပါသည္။ ဤသို႕ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ ႏိုင္ေရး အတြက္ Participatory Rural Appraisal (PRA)နည္းလမ္းမ်ားကို အသံုးျပဳ ၾကပါသည္။ ဤလမ္းညႊန္စာအုပ္သည္ PRA နည္းလမ္းမ်ားကို အသံုးျပဳ၍ ေဒသတစ္ခု၏ ဖြံ႕ၿဖိဳး တိုးတက္ေရး အတြက္ အားသာခ်က္မ်ား၊ အားနည္းခ်က္မ်ား၊ ျပႆနာမ်ား ၊ အခက္အခဲမ်ား၊ လိုအပ္ခ်က္မ်ား၊ အခြင့္အလမ္းမ်ားကို ေဒသခံမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ရန္ ေရးသားေ၀မွ်ေဖာက္သည္ခ် ျခင္းျဖစ္ပါသည္။
ေဒသတစ္ခု၏ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ စီမံကိန္းတစ္ရပ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါ နည္းလမ္းသံုးရပ္ျဖင့္ ခ်ဥ္းကပ္ေလ့ရိွပါသည္။
• လူမႈစီးပြားေရး (Socio – economic)
• လူမႈလိင္၊က်ားမညီမွ်မႈ (Gender)
• ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္း (Participation)
လူမႈစီးပြားေရး (Socio – economic)
လူမႈစီးပြားေရးဟူေသာ စကားရပ္တြင္ ေဒသ၏ေရေျမရာသီဥတုမ်ား သဘာဝေပါက္ပင္မ်ား၊ သစ္ေတာမ်ား ၊ သီးႏွံမ်ားစသည့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္အခ်က္အလက္မ်ား (environmental pattern) ၊ လယ္ယာလုပ္ငန္းမ်ား ေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၊ ဝင္ေငြအခြင့္အလမ္း တိုးပြားေရးအတြက္ ဦးတည္ေဆာင္ရြက္ေသာလုပ္ငန္းမ်ား စသည့္ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္ မ်ား (economic pattern)၊ ႐ိုးရာယဥ္ေက်းမႈမ်ား၊ ဓေလ့ထံုးစံမ်ား၊ မိ႐ိုးဖလာ ကိုးကြယ္ ယံုၾကည္မႈမ်ားစသည့္ လူမႈေရးဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္မ်ား (Social pattern) ၊ ေဒသအတြင္း ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး အတြက္ ေဆာင္ရြက္ ေနၾကေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားျဖစ္သည့္ လူမႈေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ အခ်င္းခ်င္းဆက္ႏြယ္မႈကို ေလ့လာျခင္း (Institutional pattern) တို႕ အက်ဳံးဝင္ပါသည္။
Development Context
ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအေၾကာင္းအရာ (Development Context) ဆိုသည္မွာ ေဒသတစ္ခု၏ ဖြံ႕ၿဖိဳး တိုးတက္ေရးအတြက္ အဟန္႕အတားျပဳေနေသာ (သို႕မဟုတ္) ပံ့ပိုးေနေသာ အခ်က္အလက္မ်ား ျဖစ္သည့္ သဘာဝပတ္ ဝန္းက်င္၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားဆိုင္ရာ အေျခအေနမ်ားကို ေလ့လာသံုးသပ္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။
ယင္းသို႕ေလ့လာသံုးသပ္ရာတြင္ ေဒသ၏ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ေအာက္ေဖာ္ျပပါ အညြန္္းကိန္းမ်ားကို အသံုးျပဳရေလ့ရိွပါသည္။
– သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ အေရးႀကီးေသာ Pattern မ်ား
– ယင္းေဒသတစ္ခု၏ Pattern မ်ားသည္ Macro( နုိင္ငံ) အဆင့္ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနမႈ
– ပိုမိုေကာင္းမြန္လာသည့္အခ်က္မ်ား
– ပိုမိုဆိုးဝါးလာသည့္အခ်က္မ်ား
ဘာေတြေလ့လာမလဲ
သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္
– ေရ
– ေျမ
– ရာသီဥတု
– သဘာဝေပါက္ပင္မ်ား၊
– သစ္ေတာမ်ား ၊
– သီးႏွံမ်ား
– ေျမဆီလႊာတိုက္စားမႈ၊
– ေရရရိွမႈ ၊
– သစ္ေတာဖံုးလႊမ္းမႈ
စီးပြားေရး
– လယ္ယာလုပ္ငန္းမ်ား
– ေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကားေရးလုပ္ငန္းမ်ား
– အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္း၊
– ဝင္ေငြ
– အသံုးစရိတ္၊
– ေနထိုင္စားေသာက္မႈစရိတ္
လူမႈေရး
– ႐ိုးရာယဥ္ေက်းမႈမ်ား၊
– ဓေလ့ထံုးစံမ်ား၊
– မိ႐ိုးဖလာ ကိုးကြယ္ ယံုၾကည္မႈမ်ား
– ပညာေရး၊
– က်န္းမာေရး
အဖြဲ႕အစည္း
– ေတာင္သူလယ္သမားအဖြဲ႕အစည္း
– အမ်ဳိးသမီးအဖြဲ႕
– ကာလသားအဖြဲ႕ ၊
– လူငယ္အဖြဲ႕၊
– ဌာနဆိုင္ရာ
– NGO (အစုိးရမဟုတ္သည္႕ အဖြဲ႕စည္းမ်ား)
– GONGO (အစုိးရက ဖြဲ႕စည္းေပးထားေသာ အစုိးရမဟုတ္သည္အဖြဲ႕ အစည္းမ်ား)

ဘာေမးခြန္းေတြေမးဖို႕လိုမလဲ
– ေဒသဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ဖို႕အတြက္ ဘာအဟန္႕အတားေတြရိွသလဲ
– ေဒသဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ဖို႕အတြက္ ဘာေတြက အေျခအေနေပးသလဲ
– လူဦးေရကဘယ္လိုလဲ ၊ မ်ားေနလား၊ နည္းေနလား၊ မွ်တရဲ႕လား
– အဖြဲ႕အစည္းေတြရိွတဲ့အတြက္ ဘယ္လိုကူညီပံ့ပိုးမႈေတြရသလဲ
– အဖြဲ႕အစည္းေတြေၾကာင့္ ဘာေတြအဟန္႕အတားျဖစ္သလဲ
– သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ရယ္၊ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရးရယ္၊ အဖြဲ႕အစည္းေတြရယ္ ဘယ္လိုဆက္ႏြယ္မႈ ရိွသလဲ
– ေဒသရဲ႕သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးနဲ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြအေပၚ ေဒသေတြရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈ ဓေလ့ထံုးစံေတြက ဘယ္လိုလႊမ္းမိုးထားသလဲ

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s